نگهداری پوست از اشعه مضر آفتاب

از شبکه نخبگان و قرآن‌کاوی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُم مِّمَّا خَلَقَ ظِلَٰلًا وَجَعَلَ لَكُم مِّنَ ٱلْجِبَالِ أَكْنَٰنًا وَجَعَلَ لَكُمْ سَرَٰبِيلَ تَقِيكُمُ ٱلْحَرَّ وَسَرَٰبِيلَ تَقِيكُم بَأْسَكُمْ كَذَٰلِكَ يُتِمُّ نِعْمَتَهُۥ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تُسْلِمُونَ
و (نیز) خداوند از آنچه آفریده است سایه‌هایی برای شما قرار داده؛ و از کوه‌ها پناهگاه‌هایی؛ و برای شما پیراهنهایی آفریده، که شما را از گرما (و سرما) حفظ می‌کند؛ و پیراهنهایی که به هنگام جنگ، حافظ شماست؛ این گونه نعمتهایش را بر شما کامل می‌کند، شاید تسلیم فرمان او شوید!
آیه 81 سوره نحل

بیان ایده

خداوند در اين آيه كريمه بر بندگان، به جهت قراردادن لباس هايي كه آنها را از حرارت گرما حفظ مي كند، منت گذاشته و می‌فرماید که البسه را براي محافظت آنها مقرر فرموده است. در اين آيه به دو نكته اشاره شده: نخست [مضر بودن] حرارت خورشيد و دوم ضرورت بر تن کردن لباس‌هايي كه بدن را بپوشاند.

در اين آيه از سایه‌ها و پناهگاه‌های کوهستانی به عنوان نعمت‌هايي ياد شده كه انسان را از سرما و گرما حفظ می‌کند. اما فقط از لباس به عنوان حافظ در برابر حرارت خورشيد یاد شده است. از این رو، لازم است عبارت "وَ جَعَلَ لَكُمْ سَرابِيلَ تَقِيكُمُ الْحَرّ" بررسی گردد.

ابن عباس و قتاده مراد از سرابیل را پوشش‏ها و جامه‏هايى از پنبه و كتان و پشم دانسته‌اند. با اينكه از پوشش و لباس، بيشتر براى نجات از سرما و جلوگيرى از آن استفاده مى‏شود. در آيه تنها به حفظ از گرما اشاره شده كه هر چه انسان را از گرما محافظت نمايد، به طور طبيعى از سرما نيز حراست مى‏كند. افزون بر اين، در جامعه‏اى كه قرآن فرود آمد، مردم بيشتر از گرما - و نه از سرما- رنج می‌بردند. از اين رو، به چيزى كه آنان را از حرارت گرما حفظ نمايد، مى‏انديشيدند، نه آنچه كه سرما را مهار کند. نیز بايد به خاطر داشت كه اين سبك از گفتار نزد عرب رايج است كه به ذکر يكى از دو امر (دو ضد) بسنده می‌کند و از بيان دیگری چشم‏ می‌پوشد، زیرا با آمدن يكى از دو امر در گفتار، ديگرى خود را نشان مى‏دهد (نک. طبرسی/ 6/ 582-583).

محققان در موضوع اعجاز علمی قرآن بر آنند که اشاره‌ قرآن به فواید سایه و غار و لباس در حفاظت انسان در برابر گرما، بیانگر برخی مضرات اشعه‌ی خورشید است. اما اینکه معاصران نزول آیه از زيانبار بودن اشعه شديد آفتاب مطلع نبوده‌اند، صحیح نیست؛ زیرا مردم عربستان این امر را حس می‌کردند و همواره برای محفوظ ماندن از نور و حرارت مضر خورشيد لباس‌های بلند می‌پوشیدند و حتی بر روی سرشان پارچه‌ای با عقال (بندی که آن را بر سر نگه می‌دارد) می‌انداختند که با آن، علاوه بر پوشاندن سر و گردن، می‌توانستند صورتشان را نیز از باد و نور و حرارت بپوشانند. هم اکنون نیز از آن استفاده می‌شود. اما با این حال، از علت علمی آن یعنی اينكه اشعه ماوراء بنفش (غير مرئي) خورشيد موجب سرطان پوست گشته و با انتشار سريع در كليه اعضاي بدن هلاكت انسان را می‌تواند به دنبال داشته باشد، آگاه نبودند. آنها همچنین گفته‌اند که مباحث علمي قرن اخير ثابت مي كند که لباس، اشعه فوق بنفشي را كه براي انسان مضر است، منعكس و متفرق مي‌سازد و این نشان دهنده معجزه پویایی قرآن است که در تمام اعصار زنده است و علم روز توان رسیدن و درک تمامی معجزات آن را ندارد.

بررسی لغوی و تفسیری

کلمات اصلی

  • ظِلاَل: جمع الظِّلّ به معنی سايه‏، به هر کجا که نور خورشید به آن نرسد "ظل" گویند (راغب اصفهانی، ص535).
  • سَرَابِيلَ: جمع سربال به معنی پیراهن از هر جنسی که باشد (همو، ص406).
  • تَقِيكُمُ: وقایه به معنی حفظ کردن چیزی از آنچه که آن را آزار می‌دهد یا به آن زیان می‌رساند (همو، ص881).
  • الْحَرّ: َگرما (همو، ص224)
  • بَأْسَ: سختى و ناپسندی (همو، ص153)

اهداف و روش تحقیق

آیات مرتبط

سوالات تحقیق

منابع