موج‌های موجود در قعر دریا

از شبکه نخبگان و قرآن‌کاوی
پرش به ناوبری پرش به جستجو
أَوْ كَظُلُمَٰتٍ فِى بَحْرٍ لُّجِّىٍّ يَغْشَىٰهُ مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِۦ مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِۦ سَحَابٌ ظُلُمَٰتٌۢ بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ إِذَآ أَخْرَجَ يَدَهُۥ لَمْ يَكَدْ يَرَىٰهَا وَمَن لَّمْ يَجْعَلِ ٱللَّهُ لَهُۥ نُورًا فَمَا لَهُۥ مِن نُّورٍ
یا همچون ظلماتی در یک دریای عمیق و پهناور که موج آن را پوشانده، و بر فراز آن موج دیگری، و بر فراز آن ابری تاریک است؛ ظلمتهایی است یکی بر فراز دیگری، آن گونه که هر گاه دست خود را خارج کند ممکن نیست آن را ببیند! و کسی که خدا نوری برای او قرار نداده، نوری برای او نیست!
آیه 40 سوره نور

بیان ایده

در این آیه خداوند اعمال کافران را به تاریکی‌های دریا تشبیه کرده که امواج متلاطم دریا بر تاریکی آن می‌افزاید و تاریکی ابرهای تیره نیز برآن سایه می‌افکند.

در این آیه به یکی از ویژگی‌های دریا که همان امواج متلاطم و پی در پی آن است اشاره شده، از این رو لازم است برای روشن شدن مطلب به معنی واژه «لجى» توجه شود. «بحر لجى» به معنى درياى عميق و پهناور است و در اصل از ماده لجاج به معنى پيگيرى كردن كارى است، سپس به پيگيرى امواج دريا و قرار گرفتن آنها پشت سر هم اطلاق شده است و از آنجا كه دريا هر قدر عميق‌تر و گسترده‌تر باشد، امواجش بيشتر است، اين واژه در مورد درياهاى عميق و پهناور به كار مى رود (مکارم شیرازی، 14/ 492).

عده‌ای از محققان در موضوع اعجاز علمی قرآن برآنند که در علم نوین ثابت شده که میان لایه سطحی و زیرین آب فاصله وجود دارد و این فاصله و جدایی به وسیله امواج پر شده است. امواج لایه زیرین که تاریکند، دیده نمی‌شوند اما امواج فوقانی قابل رؤیتند. در واقع، امروزه مشخص شده است که در دریاهای عمیق دو نوع موج وجود دارد:

1-امواج سطحي

2- امواج درونی.

در اين آيه با توجه به عبارت "مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِ مَوْجٌ " احتمال می‌رود كه منظور هر دو نوع موج باشد. اما از آنجا که مردم در زمان نزول قرآن به سهولت امواج سطحی را رؤیت می‌کردند، ظاهراً ذکر امواج درونی در قرآن، تنها یک اشاره علمی است.

بررسی لغوی و تفسیری

کلمات اصلی

  • ظلمات: جمعِ ظلمت، به معنی تاریکی و عدم نور (راغب اصفهانی، ص537)
  • بَحْر: دريا، رودخانه عظيم، رود غير فصلی. غالباً سبب اطلاق "بحر" بر دريا و رود را گستردگي، عمق زياد و فراواني آب ذ كر كرده‌اند (همو، ص109).
  • لجة: از ل-ج-ج، تردد و تلاطم امواج (همو، ص736)، بخش عمیق دریا به گونه‌ای که عمق آن درک نشود (ابن منظور، 2/354).
  • يَغْشَاه: از "غ -ش -حرف معتل" بر پوشاندن دلالت می‌کند (همو، ص607).
  • سحاب: ابر، چه در آن آب باشد و چه نباشد(همو، ص399).

اهداف و روش تحقیق

آیات مرتبط

سوالات تحقیق

منابع