بررسي رنگواژههاي موجود در قرآن بر اساس سلسله مراتب جهاني رنگواژهها: رويكرد زبانشناسي شناختي (چکیده)

چکیده

پي بردن به رابطه ميان زبان و شناخت و به ويژه پاسخ دادن به اين پرسش كه آيا زبان بر تفكر تاثير مي-گذارد يا نه، بحثي است كه در سالهاي اخير بسيار مورد توجه پژوهشگران واقع شده است. رنگ را شايد بتوان يكي از مولفههاي ضروري در انتقال اطلاعات و حصول شناخت در نظر گرفت كه مطالعات مرتبط با طبقهبندي و نامگذاري آن ميتواند پاسخي براي پرسش مطرحشده به همراه داشته باشد. با توجه به اينكه رنگها و مفاهيم مرتبط با آن در متن قرآن به كار رفتهاند به همين منظور پژوهش حاضر به مطالعه رنگ- واژههاي بهكار رفته در قرآن بر اساس نظريه برلين و كي ( 1969 ) پرداخته است كه به همگانيهاي مرتبط با رنگواژهها و سلسله مراتب آنها ميپردازد. بر اساس اين نظريه، مجموعهاي يازدهگانه از رنگواژههاي اصلي وجود دارد كه هفت مرحله تكاملي براي آنها متصور است. به طور كلي آيات اشاره كننده به رنگ در قرآن كريم به چهار دسته تقسيم ميشوند: 1) آيات دربرگيرنده واژههاي "لون" يا "الوان"؛ 2) آيات حاوي واژه "صبغه"؛ 3) آياتي كه به طور مستقيم در آنها به رنگ خاصي اشاره شده است؛ و 4) آياتي كه به طور غيرمستقيم به مفهوم رنگ اشاره كردهاند. در مطالعه حاضر آيات گروه سوم مورد بررسي قرار گرفت. نتايج تحقيق حاضر حاكي از آن است كه رنگهايي كه در قرآن به آنها اشاره صريح شده است همگي در زمره رنگهاي اصلي قرار دارند كه براي كل افراد بشر به شكل يكساني از ديدگاه شناختي قابل تشخيص بوده و به هيچ وجه منحصر به زمان، مكان و فرهنگ خاصي نبوده است. در مواردي كه رنگ با مباحث فرهنگي درمي- آميزد و بحث زمان و مكان مطرح ميشود، قرآن با ظرافتي خاص از آوردن كلمه صريح امتناع ميورزد تا فهم آن براي هر فردي در هر زمان و مكان ميسر سازد و ويژگي فرازماني و فرامكاني خود را حفظ كند. اين شيوه به كارگيري رنگواژهها و مفاهيم مرتبط با آن، يكي ديگر از شگفتيهاي اعجازگونه قرآن را به تصوير ميكشد.

واژه های کلیدی

اعجاز قرآن، رنگواژه، بررسي سلسله مراتبي، نظريه برلين و كي، همگاني بودن