شبکه نخبگان و قرآن‌کاوی - مشارکت‌های کاربر [fa]

اعجاز لفظی (سبعاً من المثانی)

2025-10-23T04:50:13Z

محمدامین احمدی فقیه: صفحه‌ای تازه حاوی «=چکیده= قرآن مبین، کتابِ توحید، هدایت، فرقان، ذکر، تربیت، علم، آگاهی، دانش، شعور، گنج، عرفان، معرفت، نور، عشق، حکمت، حکومت و ولایت است. قرآن عظیم، دریایی عمیق و بی‌پایان است که نهایت ندارد و هرچه در آن بیش‌تر غوطه‌ور شویم به گستره‌های وسیع...» ایجاد کرد

=چکیده=
قرآن مبین، کتابِ توحید، هدایت، فرقان، ذکر، تربیت، علم، آگاهی، دانش، شعور، گنج، عرفان، معرفت، نور، عشق، حکمت، حکومت و ولایت است. قرآن عظیم، دریایی عمیق و بی‌پایان است که نهایت ندارد و هرچه در آن بیش‌تر غوطه‌ور شویم به گستره‌های وسیع‌تری از جهان دست خواهیم یافت. قرآن حکیم را باید فهمید و درک کرد تا دانش از پرتوش بارور شود. قرآن مجید هم معانی‌اش معجزه است و هم الفاظش. در آیات قرآن کریم از ‌هر پدیده‌ای، نشانه‌ای وجود دارد تا پژوهش‌گران و مؤمنان با تفکر و تدبّر، آن حقیقت‌ها را دریابند. با بررسی‌های به‌عمل آمده از آیات قرآن مبین و روایات معصومین، علیهم‌السّلام، برای سوره‌ی مبارک حمد بیش‌از «سی» نام عنوان شده‌‌است. هرکدام از ‌آن‌ها مناسبتی ویژه‌ و خصایصی منحصر به‌فرد را نشان می‌دهند و اسرار نهفته‌ای را فاش می‌کنند. یکی از این نام‌ها (سبعاً من ‌المثانی) است که یکی از وجوه اعجاز آن در رابطه با اعجاز عددی و ریاضی و مضارب گوناگون عدد هفت در سوره‌ی مبارک حمد است. خداوند متعال در قرآن عظیم، علاوه بر معانی و معارف دقیق اخلاقی و انسانی، با حروف و اعداد و نحوه‌ی چیدمان آن‌ها، حقایق و اعجاز بی‌کرانی را به‌ ارمغان نهاده‌است. اعجاز عدد هفت در سراسر قرآن حکیم، نشان از عظـمت خالـق هستی و کلام الاهی و نظـم در روابط عددی و ریاضی آن است. سوره‌ی شریف حمد، 7 آیه دارد و عددِ هفت مورد عنایت ویژه‌ای است. مرجع و کلید گشایش تأویلات و اسرار این سوره است. در سوره‌ی عزیز حمد، تعداد آیه‌ها، کلمات، حروف، تشدیدها، نقطه‌ها و ترتیب قرارگیری و تکرار هریک از ‌آن‌ها، به‌تنهایی از نظم شگفت‌انگیز و موهبت الاهی برخوردار است و هر انسان باشعوری را به تحیر و تأمّل و تدبّر دعوت می‌کند.
=واژه‌های کلیدی=
: سوره‌ی مبارکه حمد، سبعاًمن‌المثانی، اعجاز لفظی و عددی
=مقدّمه=
قرآن مجيد كلام الاهي و به ‌زبان عربي نگاشته شده‌است و داراي اعجاز معنوي و لفظي است. زبان قرآن کريم زبان نماز است و زبان نماز، زبان مشترک همه‌ي باورمندان به ‌‌آخرين و کامل‌ترين دين آسماني است. قرآن مبين کامل‌ترين قانون اساسي‌اي است که براي دست‌يابي به ‌مقام والاي انساني ارسال شده‌است كه به ‌آن تمسّک مي‌جويند. قرآن عظيم آخرين كتاب آسماني‌اي است كه بر آخرين پيامبر و سفير الاهي، حضرت محمّد مصطفي ‏صلّي‌الله عليه و آله و سلّم، نازل شده‌است و به‌واسطه‌ي آن جهان و جهانيان را به ‌نور كمال و هدايت زينت بخشيده‌است. اين كتاب عظيم‌الشأن معجزه‌ي جاويد و نشان صدق و راستي نبوّت آن حضرت نيز به‌شمار مي‏آيد و تا قيامِ قيامت در عرصه‌ي هستي بقا خواهد داشت.
قرآن حکيم براي ماندگاري و عدم تحريف، از جنبه‌هاي گوناگون و اعجاز مختلف پرده از ‌روي حقايق برمي‌دارد و حقّانيّت خود را ثابت مي‌کند. هم‌آهنگي، تناسب و ارتباط حروف و کلمات و آيات و اعداد و ارقام آن در قرآن مجيد امري فوق‌العاده شگفت‌انگيز است. کتابي که از‌ نظر معنا و محتوا، بسيار متعالي است و در نظم کلمات آن تناسب کاملاً رعايت شده‌است، به‌گونه‌اي که عدد و ارقام آن، حکمت و حقايق زيادي دربر دارد. عدد، زبان علم و دانش است. کلّ جهان بر اساس عدد استوار است و خلقت عالم هم‌راه با عدد است. به تعبيري خداوند متعال‌، جهان را به وسيله‌ي عدد و حروف الفبا خلق کرد و هر حرفي يک عدد دارد. پديده‌ي بي‌نظيري که در قرآن کريم وجود دارد تاكنون در کتاب‌هاي ديگر ديده نشده‌است. ترتيب سوره‌ها، تعداد آيه‌ها، ترتيب نزول سوره‌ها و آيه‌ها، ترتيب لغات، تعداد حروف و ترتيب آن‌ها، تعداد کلمات هم‌خانواده، تعداد و انواع اسم‌هاي الاهي، طرز نوشتن بعضي لغات و يا تغيير عمدي بعضي حروف در بعضي لغات و بسياري از عوامل ديگر داراي ترکيبي خاصّ از لحاظ عددي و رياضي هستند ]1[.
اعجاز قرآن مبين، از‌‌ا‌بتداي سوره‌ي اوّل و آيه‌ي اوّل، ﴿بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحيم﴾ آغاز شده‌است ]2[. همان‌طور که از نام اوّلين سوره‌ي قرآن عظيم «فاتحه» مشخّص شده‌است، بيان‌کننده‌ي کليد و گشاينده‌ي اسرار قرآن حکيم است ]3[. پيامبر اکرم، صلّي‌الله عليه و آله و سلّم، به جابر بن عبدالله فرمود: اي جابر! آيا با فضيلت‌ترين سوره‌اي را كه خداوند متعال در كتاب خود نازل كرده‌است، به ‌تو نياموزم؟ جابر گفت: آري! پدر و مادرم فداي تو باد! آن ‌را به من بياموزان! پس پيامبر، صلّي‌الله عليه و آله و سلّم، سوره‌ي شريف حمد، امّ‌الْكتاب را به او آموخت، سپس فرمود: اي جابر! آيا به‌تو از آن خبر ندهم؟ جابر گفت: آري! پدر و مادرم فداي تو باد! فرمود: اين سوره شفاي هر بيماري به‌جز مرگ است. امام باقر، عليه‌السّلام، فرمودند: كسي‌كه سوره‌ي مبارك حمد او را بهبودي ندهد، هيچ چيز به او بهبودي نخواهد داد. امام صادق، عليه‌السّلام، فرمودند: اسم اعظم الاهي در سوره‌ي امّ‌الْكتاب پراكنده‌است ]1[.
تمام جزييات قرآن مجيد داراي معاني و اشاراتي پرمغز و هدايت‌خيزي است كه براي ما به ‌ارمغان گذاشته شده‌است و در اين راستا، حقايق و روابط علوم‌ تجربي بسياري در قرآن کريم بيان شده که با گذشت زمان استخراج مي‌شود و هر آزادانديشي را متحيّر کرده و بر يقينش مي‌افزايد.
آثار اعجاز عدد 7 در سراسر قرآن مبين، نشان از عظـمت خالـق هستي و نظـم در روابط عددي و رياضي آن است. سوره‌ي عظيم حمد 7 آيه دارد و عددِ 7 مورد عنايت ويژه‌اي است. مرجع و کليد گشايش تأويلات و حقايق و اسرار، اين سوره است. در سوره‌ي مبارک حمد، تعداد آيه‌ها، کلمات، حروف، نقطه‌ها و ترتيب قرارگيري و تکرار هر يک از ‌آن‌ها، به‌تنهايي از نظمي خاصّ برخوردار است و هر انسان باشعوري را به تحيّر و تأمّل دعوت مي‌کند که در اين نوشتار به گوشه‌اي از آن اشاره مي‌شود.
=﴿سَبْعًامِّنَ‌الْمَثَانِي﴾=
سوره‌ي مبارك حمد، اوّلين سوره‌ از مصحف قرآن عظيم است که هر روز حدّاقل 10 بار در نمازهاي واجب خوانده‌مي‌شود و شايسته است توجّه بيش‌تري به آن صورت گيرد. با بررسي‌هاي به‌عمل آمده از آيات قرآن حکيم و روايات معصومين، عليهم‌السّلام، براي سوره‌ي مبارك حمد بيش‌از «سي» نام عنوان شده‌ كه بعضي‌از ‌آن‌ها معروف و بعضي غيرمعروف هستند. هر کدام از‌آن‌ها مناسبتي ويژه‌ و خصايصي منحصر به‌فرد را نشان مي‌دهند و اسرار نهفته‌اي را فاش مي‌کنند.
در آيه‌ي شريف 87 از سوره‌ي حجر آمده‌است: ﴿وَ لَقَدْ آتَيْنكَ سَبْعًامِّنَ‌الْمَثَانِي وَا‌‌لْقرآن‌الْعَظِيمَ﴾؛ و به‌راستي به‌ تو سوره‌ي مبارک حمد و قرآن بزرگ را عطا كرديم ]4[.
قرآن مجيد در اين آيه‌، سوره‌ي شريف حمد را با نام ﴿سَبْعاًمِّنَ‌الْمَثَانِي﴾ معرفي کرده‌ كه به معناي (هفت‌تاي دوگانه، هفت‌تاي مضرب‌دار؛ هفت دوتايي؛ هفت‌گانه‌ي مکرّر؛ هفت به‌قوه‌ي دو؛ دو به‌توان هفت؛ هفت‌تاي تودرتو، هفت‌جفت «14»؛ قرآن و عترت، عليهم‌السّلام) به‌کار رفته‌است که براي هر يک از اين معانی شواهد و مصاديق بسیاری وجود دارد. تنها سوره‌اي است که خود قرآن کريم آن را نام‌گذاري کرده‌ و در برابر قرآن عظيم قرار داده‌است. يکي از علل وجود اسم «مثاني»، وجود اعجاز لفظي و عددي، مضارب گوناگون عدد 7 در سوره‌ي مبارک حمد و در قرآن مبين است که از اعجاز جاويدان آن است. اين آيه ارتباطِ عددي و رياضي با سوره‌ي مبارک حمد و عدد 7 دارد و جزو موارد استثناييِ اعجاز عددي قرآن عظيم مي‌باشد. اين حقيقت، با کد رياضي حيرت‌انگيزي حمايت شده‌ که به‌سادگي قابل درک، ولي غيرقابل تقليد است، با انشايي عددي که موجب حيرت همگان است ]1[.
=عدد هفت=
در قرآن حکيم، عدد 7، هفتمين عدد از 30 عدد مختلفي مي‌باشد که در قرآن مجيد ذکر شده و 24 مرتبه تکرار شده‌است. از 24 تكرار عدد 7، دو تكرار در سوره‌ي حجر ثبت شده و 11 بار در سوره‌هاي قبل‌از آن آمده‌ و 11 بار نيز بعد‌از سوره‌ي حجر تکرار شده‌است. عدد 7 اوّلين مرتبه در سوره‌ي بقره (سوره‌ي شماره‌ي2) و آخرين تكرار آن در سوره‌ي نبأ (سوره‌ي شماره‌ي78) ‌است. فاصله‌ي اين دو سوره 77 سوره قرار گرفته و مضربي از عدد 7 است (77=7×11). در سوره‌ي حجر که آيه‌ي ﴿سبعاًمن‌المثاني﴾ در آن آمده‌است، دوبار‌ عدد 7 در آيات 44 و 87 به‌کار رفته كـه بين اين دو آيه، 42 آيه با مضربي از عدد 7 وجود دارد (42=7×6).
=حروف سوره‌ي مبارک حمد=
تعداد حروف عربي 28 حرف است. در سوره‌ي شريف حمد، 21 حرف از حروف عربي کاربرد يافته‌اند و مضربي از عدد 7 است: «الف؛ ب؛ ت؛ ح؛ د؛ ذ؛ ر؛ س؛ ص؛ ض؛ ط؛ ع؛ غ؛ ق؛ ک؛ ل؛ م؛ ن؛ ه؛ و؛ ي».
مجموع ارزش ابجدي 21 حرف سوره‌ي شريف حمد برابر 3605 و مضربي از 7 بوده و جمع ارقام آن برابر 14 و مضربي از 7 است (3605 =515×7 و 3+6+0+5=14=2×7).
تعداد 7 حرف از حروف عربي «ث؛ ج؛ خ؛ ش؛ ز؛ ظ؛ ف» در اين سوره کاربرد نيافته‌‌اند. مجموع ارزش ابجدي اين حروف برابر 2390 است که مجموع ارقام آن‌ها نيز برابر 14 و مضربي از 7 است (0+9+3+2=14=2×7).
سوره‌ي مبارک حمد 139 حرف دارد ]5[. تعداد تکرار اين حروف به‌ترتيب از کم به زياد در جدول1 نشان داده شده که عددي 26 رقمي با مضرب 7 به‌دست مي‌آيد:
(11222233344455681114152222=7×1603176192065097302021746).

جدول1- تکرار 21 حرف در سوره‌ي مبارک حمد، به‌ترتيب بيش‌ترين تکرار
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center;"
! حروف !! تکرار
|-
| ا || 22
|-
| ل || 22
|-
| م || 15
|-
| ي || 14
|-
| ن || 11
|-
| ر || 8
|-
| ع || 6
|-
| ه || 5
|-
| ح || 5
|-
| ب || 4
|-
| د || 4
|-
| و || 4
|-
| س || 3
|-
| ک || 3
|-
| ت || 3
|-
| ص || 2
|-
| ط || 2
|-
| غ || 2
|-
| ض || 2
|-
| ق || 1
|-
| ذ || 1
|}

پنج حرف «ا؛ ل؛ م؛ ي؛ ح» در سوره‌ي عزيز حمد، بيش‌از 10 بار تکرار شده‌اند که مجموع آن‌ها 84 و مضرب 7 است (84=7×12).
هفتمين حرف ازلحاظ بيش‌ترين تکرار، حرف «ع» است که ارزش ابجدی 70 دارد (70=7×10).
تعداد حروف هر يک از آيات سوره‌ي مبارک حمد به‌‌ترتيب «19، 17، 12، 11، 19، 18، 43» حرف است. از مجموع ارقام آن‌ها، عددي به‌دست مي‌آيد که دو بار مضرب 7 دارد (9+1+7+1+2+1+1+1+9+1+8+1+3+4=49=7×7).
ارزش عددي مجموع حروف ابجد کلمات سوره‌ي مبارك حمد (139 حرف) برابر 10143 است که دومرتبه مضرب 7 دارد و نشاني‌از اعجاز انشای لفظی ﴿سَبْعَاًمِّنَ‌الْمَثَانِي﴾ است (10143=7×7×207).
حروف مقطّعه از 14 حرف و 14 کلمه‌ي مختلف تشکيل شده و تمامي 14 حرف در سوره‌ي مبارک حمد آمده‌است. تعداد تکرار اين حروف مقطّعه در سوره‌ي شريف حمد 119 مرتبه است که مضربي از 7 مي‌باشد (119=7×17).
تعداد تکرار حروف مقطّعه‌ي تک حرفي «ن، ق، ص» در سوره‌ي عزيز حمد 14 مرتبه است. در بين 14 حرف مقطّعه‌ي قرآن حکيم که 78 مرتبه تکرار شده‌اند، تنها دو حرف مقطّعه‌ي«ک» و «ن» يک مرتبه تکرار شده‌است و اشاره به «کُن» وجودي دارد و ارزش ابجدي آن 70 است که مضربي از 7 دارد و اين دو حرف در سوره‌ي مبارک حمد 14 مرتبه تکرار شده است (14=7×2) و (ک20+ ن50=70=10×7).
=کلمات سوره‌ي مبارک حمد=
کلمه‌ي ﴿الحمد﴾ 28 مرتبه و در 21 سوره کاربرد يافته که هر دو مضربي از 7 هستند. کلمه‌ي ﴿حمد﴾ با الف و لام و بدون آن 38 مرتبه، در 28 سوره‌ي قرآن مجيد آمده‌است (21=7×3 و 28=7×4).
﴿ربّ‌العلمين﴾ در 19 سوره‌ي قرآن عظيم، 42 مرتبه تکرار شده‌است. هفتمين تکرار آن در سوره‌ي اعراف (سوره‌ي شماره‌ي7) قرار گرفته‌است (42=7×6).
کلمه‌ي ﴿مَلِکِ + الملک﴾ به تعداد 14 مرتبه در قرآن حکيم تکرار شده‌است. کلمه‌ي ﴿دين﴾ در قرآن کريم، 63 بار تکرا شده که هردو مضربي از 7 است (14=7×2 و 63=7×9).
کلمه‌ي ﴿نعبد﴾ به تعداد 7 مرتبه در 7 سوره‌ي قرآن مجيد تکرار شده‌است. ﴿نعبد﴾ کلمه‌ي مياني سوره‌ي شريف حمد در ميان کلمات بدون تکرار (25 کلمه) است. قبل‌از کلمه‌ي ﴿نعبد﴾، در سوره‌ي شريف حمد، 14 کلمه بيان شده و نيز قبل‌از کلمه‌ي ﴿نعبد﴾، 63 حرف واقع شده‌است که هردو مضربي از عدد 7 مي‌باشند.
﴿الضّالّين﴾ آخرين کلمه‌ي هفتمين آيه‌ي سوره‌ي کريم حمد است. اوّلين تکرار آن در اين سوره و آخرين آن در سوره‌ي واقعه که سوره‌ي شماره‌ي56 و مضربي از 7 بوده ثبت شده‌است (56=7×8).
هفت کلمه‌ی سوره‌ی مبارک حمد دو مرتبه در اين سوره تکرار شده است که نشانی‌از ﴿سَبْعَاًمِّنَ‌الْمَثَانِي﴾ دارد. اين کلمات عبارتنداز: «الله؛ الرّحمن؛ الرّحيم؛ ايّاک؛ و؛ صرط؛ عليهم».
سوره‌ي عزيز حمد از 31 كلمه تشكيل شده‌است كه از هم‌کناري شمارگان 1 تا 31، عدد 51 رقمي پديد مي‌آيد كه اين عدد مضربي از 7 دارد:
(31302928272625242322212019181716151413121110987654321=7×44718468960893203317445741688165930590173015696649021).
نظم تراكمي و تجمّعي، در حروف كلمات سوره‌ي مبارك حمد وجود دارد. بدين‌معنا که تعداد حروف كلمه‌اي با تعداد حروف كلمه‌ي قبلي جمع مي‌شود. براين اساس براي هر كلمه عددي به‌دست مي‌آيد. از هم‌کناري اين 31 عدد، عددي 69 رقمي ايجاد مي‌کند كه مضربي از عدد 7 دارد:
(139132130129124117114109104999688837872686763595451484236292724191373=7×19876018589874873873444157857098405410383823370778783462327532027339).
=اعجاز شگفت‌انگيز 7 کلمه‌ي آخر 7 آيه‌ي سوره‌ي مبارک حمد=
کلمه‌ها‌ي آخر 7 آيه‌ي سوره‌ي شريف حمد اعجاب‌انگيز بوده و ذهن هر انديشمندي را به تحسين وامي‌دارد. 7 آيه‌‌بودن سوره‌ي عظيم حمد به‌تنهايي، اين اعجاز عددي را به ‌حقّ‌پويان و قرآن‌پژوهان معرفي مي‌کند و نشان مي‌دهد که بي‌ترديد تنظيم ترتيب آيات «توقيفي» است. کلمه‌هاي آخر در 7 آيه‌ي سوره‌ي مبارك حمد عبارتند‌از: الرّحيم؛ العلمين؛ الرّحيم؛ الدّين؛ نستعين؛ المستقيم؛ الضّالّين.
جدول2- هفت کلمه‌ي آخر 7 آيه‌ي سوره‌ي شريف حمد
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! كلمه آخر آيه !! تعداد حروف
|-
| الرحيم || 6
|-
| العالمين || 7
|-
| الرحيم || 6
|-
| الدين || 5
|-
| نستعين || 6
|-
| المستقيم || 8
|-
| الضالين || 7
|}
تعداد حروف 7 كلمه‌ي آخر آيه‌ي سوره‌ي شريف حمد که در جدول2 به نمايش در‌آمده‌اند، عددي 7 رقمي را نشان مي‌دهند که 5 مرتبه مضرب 7 دارد (7865676=7×7×7×7×7×468).
اين عدد، 10 مضرب به‌تعداد حروف غيرتکراري تشکيل‌دهنده‌ي ﴿بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحيم﴾ دارد
(7865676=7×7×7×7×7×2×2×3×3×13 و 1333227777777=7×190461111111).
اين 10 مضرب 11 رقم دارد که مجموع ارقام آن، 49 مي‌باشد که دو بار مضرب 7 داشته و نشاني‌از ﴿سَبْعَاًمِّنَ‌الْمَثَانِي﴾ به همراه دارد (7+7+7+7+7+2+2+3+3+3+1=49=7×7).
حروف متشکّله‌ي کلمه‌‌هاي آخر 7 آيه‌ي سوره‌ي عزيز حمد، اسرار فراواني دربر دارند. تعداد حروف بدون تکرار در هر يک از کلمات، در جدول3 نشان داده شده‌است.
جدول3- تعداد حروف بدون تکرار در 7 کلمه‌ي‌ آخر 7 آيه‌ي سوره‌ي شريف حمد
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! كلمه آخر آيه !! تعداد حروف بدون تكرار
|-
| الرحيم || 6
|-
| العالمين || 6
|-
| الرحيم || 6
|-
| الدين || 5
|-
| نستعين || 5
|-
| المستقيم || 7
|-
| الضالين || 5
|}
با توجّه به اين جدول، عدد 5755666 به‌دست مي‌آيد که مضربي از عدد 7 دارد. عکس اين عدد نيز مضربي از 7 است (5755666=7×822238 و 6665575=7×952225).
در 7 کلمه‌ي آخر 7 آيه‌ي سوره‌ي شريف حمد، 4 کلمه حروف تکراري دارند که در جدول4 نشان داده شده‌است. از هم‌کناري اعداد، عددی با مضرب 7 پديد مي‌آيد (2110010=7×301430).
جدول4- تعداد حروف تکراري 7 کلمه‌ي آخر 7 آيه‌ي سوره‌ي شريف حمد
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! كلمه آخر آيه !! تعداد حروف تكرار شده
|-
| الرحيم || 0
|-
| العالمين || 1
|-
| الرحيم || 0
|-
| الدين || 0
|-
| نستعين || 1
|-
| المستقيم || 1
|-
| الضالين || 2
|}
کلمه‌هاي آخر 7 آيه‌ي سوره‌ي عزيز حمد، داراي حروف نقطه‌دار هستند. تعداد نقطه‌هاي اين 7 کلمه در جدول5 نشان داده شده‌است که از هم‌کناري آن‌ها، عدد 4663232 با 2 بار مضرب 7 دربر دارد و نشاني‌از ﴿سَبْعَاًمِّنَ‌الْمَثَانِي﴾ است (4663232=7×7×95168).
جدول5- تعداد نقطه‌هاي 7 کلمه آخر 7 آيه‌ي سوره‌ي شريف حمد
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! كلمه آخر آيه !! تعداد النقاط
|-
| الرّحيم || 2
|-
| العالمين || 3
|-
| الرّحيم || 2
|-
| الدّين || 3
|-
| نستعين || 6
|-
| المستقيم || 6
|-
| الضّالّين || 4
|}
در کلمه‌هاي آخرِ 7 آيه‌ي سوره‌ي عزيز حمد، 2 حرف (الف، ياء) هر کدام 7 بار تکرار شده‌اند و اين نيز نشاني‌از ﴿سَبْعَاًمِّنَ‌الْمَثَانِي﴾ به همراه دارد.
=حروف تشديددار سوره‌ي مبارک حمد=
معجزه‌ي ديگر سوره‌ي فاتحة‌الکتاب حروف تشديددار آن است. تعداد 7 حرف متفاوت در سوره‌ي عزيز حمد، تشديددار هستند «لّ؛ رّ؛ بّ؛ دّ؛ يّ؛ صّ؛ ضّ».
سوره‌ي شريف حمد، 14 حرف تشديددار دارد. اين حروف به‌ترتيب حضور در سوره‌ي مبارک حمد عبارتنداز: «لّ؛ رّ؛ رّ؛ لّ؛ بّ؛ رّ؛ رّ؛ دّ؛ يّ؛ يّ؛ صّ؛ لّ؛ ضّ؛ لّ».
با توجّه به جدول6، اگر ترکيب اعداد جدول را از راست به چپ بنويسيم عدد 4411211 به‌دست مي‌آيد که مضربي از عدد 7 دارد (4411211=7×630173).

جدول6- تعداد تکرار 7 حرف تشديددار در سوره‌ي شريف حمد
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! الحروف المشددة !! عدد التكرار
|-
| لّ || 4
|-
| رّ || 4
|-
| بّ || 1
|-
| دّ || 1
|-
| يّ || 2
|-
| صّ || 1
|-
| ضّ || 1
|}
تعداد کلّ تکرار‌هاي 7 حرف تشديددار در سوره‌ي مبارک حمد، 56 است که مضربي از 7 شمرده‌مي‌شود. 14 بار همراه با تشديد و 42 بار بدون تشديد تکرار شده‌است (جدول7).

جدول7- تعداد کلّ تکرار 7 حرف تشديدار در سوره‌ي شريف حمد
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! الحروف المشددة !! عدد التكرار الكلّي
|-
| ل || 22
|-
| ر || 8
|-
| ب || 4
|-
| د || 4
|-
| ي || 14
|-
| ص || 2
|-
| ض || 2
|}
حرف‌هاي مشدّد در اين سوره به‌صورتي در آيات توزيع شده‌اند (جدول8) که تعداد تکرارشان در هر يك از 7 آيه به ترتيب، عدد 3121223 را مي‌دهد که مضرب 7 دارد (3121223=7×445889).

جدول8- تعداد حروف تشديدار در هر يک از 7 آيه‌ي سوره‌ي شريف حمد
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! رقم الآية !! عدد الحروف المشددة
|-
| 1 || 3
|-
| 2 || 2
|-
| 3 || 2
|-
| 4 || 1
|-
| 5 || 2
|-
| 6 || 1
|-
| 7 || 3
|}
با توجّه به جدول8، اگر تعداد 7 عدد را از کم‌ترين تا بيش‌ترين رديف کنيم، عدد 1122233 را مي‌دهد که مضربي از 7 است (1122233=7×160319).
در آيه‌ي 7 سوره‌ي مبارک حمد، 7 کلمه‌ي پشت سرهم، حرف‌ مشدّد ندارند.
اگر در 31 کلمه‌ي سوره‌ي شريف حمد، تعداد حروف حاضر و عدم حضور حروف مشدد را با عدد «صفر» و «يک» و «دو» مشخص شود، عددي 31 رقمي با مضرب عدد 7 به‌دست مي‌آيد:
(2000000010010010011001101101110=7 ×285714287144287144428728728730).
=حروف نقطه‌دار سوره‌ي شريف حمد=
در روايات آمده‌‌‌‌است که همه‌ي معاني و معارف قرآن حکيم در نقطه‌ي «باي» ﴿بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحيم﴾ نهفته است که از اسرار و اعجاز قرآن کريم شمرده‌مي‌شود. به همين دليل نقطه‌هاي حروف نقطه‌دار در سوره‌ي مبارک حمد نيز به‌تنهايي داراي اعجاز فراواني هستند.
سوره‌ي مبارک حمد 38 حرف نقطه‌دار دارد که مضربي از کلّ حروف اوّلين آيه‌ي قرآن حکيم است. عدد 2 نشانه‌ي دوبار نزول سوره‌ي حمد است (38=2×19).
تعداد کلّ نقطه‌هاي سوره‌ي عظيم حمد، 56 نقطه است که مضرب 7 دارد (56=7×8). مضرب 8 به‌دست آمده هم برابر تعداد انواع مختلف حروف نقطه‌دار مي‌باشد. اگر حرف «ي» را جزو حرف نقطه‌دار به حساب نياوريم، 7 حرف نقطه‌دار خواهد بود. حروف نقطه‌دار سوره‌ي شريف حمد عبارتنداز: «ب؛ ن؛ ي؛ ت؛ ق؛ ذ؛ غ؛ ض».
آيه‌ي 7 سوره‌ي مبارک حمد، 21 نقطه دارد. آيه‌ي شماره‌ي 6 از سوره‌ي مبارک حمد، 7 نقطه دارد. براي اين سوره، دو آيه‌ي نقطه‌دار مضرب 7 ثبت شده‌است که نشان‌از ﴿سَبْعَاًمِّنَ‌الْمَثَانِي﴾ دارد.
در حروف نقطه‌دار سوره‌ي شريف حمد «ب؛ ن؛ ﻳ؛ ت؛ ق؛ ذ؛ غ؛ ض»، 5 حرف داراي يک نقطه و 3 حرف ديگر دو نقطه‌اي هستند (35=7×5). در سوره‌ي عزيز حمد، تنها حرف‌هاي 1 و 2 نقطه‌اي وجود دارند. هشت حرف نقطه‌دار اين سوره‌ و تعداد تکرارشان در جدول9 نشان داده شده‌است.

جدول9- تعداد 8 حرف نقطه‌دار در سوره‌ي شريف حمد با تعداد تکرار آن‌ها
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! الحروف المنقوطة !! عدد التكرار
|-
| ب || 4
|-
| ن || 11
|-
| ي || 14
|-
| ت || 3
|-
| ق || 1
|-
| ذ || 1
|-
| غ || 2
|-
| ض || 2
|}
حرف دو نقطه‌اي «ي، ﻳ» در اين سوره‌ي، 14 بار تکرار شده که نشاني از ﴿سبعاًمن‌المثاني﴾ و مضرب عدد 7 است.
اگر شمارگان تکرارها از بيش‌‌ترين تا کم‌ترين هم‌کنار شوند، عدد به‌دست ‌آمده دو بار مضرب 7 دارد که نشاني ديگر از ﴿سبعاً من‌المثاني﴾ است (1411432211=7×7×28804739).
تعداد نقطه‌هاي 7 کلمه‌ي آخر آيه‌هاي سوره‌ي مبارک حمد در جدول10 نشاد داده شده که عدد 4663232 مي‌دهد و نشاني‌از ﴿سبعاًمن‌المثاني﴾ است. اين عدد و عکس آن يعني عدد 2323664، مضربي از 7 هستند (4663232=7×7×95168 و 2323664=7×331952).

جدول10- تعداد نقطه‌هاي 7 کلمه‌ي آخر 7 آيه‌ي سوره‌ي شريف حمد
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! كلمه آخر آيه !! تعداد نقطه‌ها
|-
| الرحيم || 2
|-
| العالمين || 3
|-
| الرحيم || 2
|-
| الدين || 3
|-
| نستعين || 6
|-
| المستقيم || 6
|-
| الضالين || 4
|}
تعداد نقطه‌هاي کلماتي که دوبار تکرار شده‌اند، 7 نقطه است. تعداد نقطه‌هاي 7 کلمه‌اي که دوبار در سوره‌ي حمد تکرار شده‌اند در جدول11 نشان داده شده و عدد 2002210 مي‌دهد که مضربي از 7 است (2002210=7×28603).
جدول11- تعداد نقطه‌هاي 7 کلمه‌ي تکراري در سوره‌ي مبارک حمد
{| class="wikitable" style="text-align:center;"
! کلمه !! تعداد نقطه
|-
| الله || 0
|-
| الرحمن || 1
|-
| الرحيم || 2
|-
| اياک || 2
|-
| و || 0
|-
| صرت || 0
|-
| عليهم || 2
|}
در اين زمينه شواهد و مصاديق بسيار ديگري نيز وجود دارد. همانا چه ازلحاظ ظاهر و چه ازلحاظ باطن اعجاز و تفسير ﴿سبعاًمن‌المثاني﴾ همان چهارده معصوم، عليهم‌السّلام، مي‌باشند.

=پانویس و منابع=

[[رده:مقاله]]
[[رده:اعجاز لفظی]]

{{پانویس|2|اندازه=ریز|30em}}

]1[ اعجاز سوره‌ي مبارک حمد، محمّدامين احمدي فقيه، انتشارات پژواک کيوان، 1390.

]2[ دانشمند و فيلسوف بزرگ، ملّْاصدرا در کتاب اسفار، الحکمة المتعاليّه في‌اْلاسفار الْعقلية الْاربعه، در ابتداي جلد هفتم به ﴿بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحيم﴾، اشاره کرده‌است.

]3[ سرچشمه‌ي معرفت، حقايق و اسراري از ﴿بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحيم﴾ محمّدامين احمدي فقيه، انتشارات آيات بيّنات، 1388.

]4[ سوره‌ي حجر (15)، آيه‌ي 87.

]5[ وتُّبعت في عدد آياته طريقة‌الكوفي عن ابي عبدالرحمن عبدالله بن حبيب السلمي عن علي بن ابي‌طالب، عليه‌السّلام، علي حسب ماورد في كتاب ناظمة‌الزهر الامام الشاطبي، و غيرها من‌الكتب‌المدونه في علم‌الفواصل، واي‌القرآن علي طريقتهم، 6236 آيه، عربستان 1405 ه، ق.

اعجاز انشای آیات سجده‌دار قرآن حکیم

2025-10-22T05:01:06Z

محمدامین احمدی فقیه: صفحه‌ای تازه حاوی «=چکیده= قرآن مجید، با ظاهری زیبا و باشکوه و نهانی بی‌کران و ژرف، از آغاز نزول تاکنون، همواره تجلّی‌گاه ناب‌ترین و لطیف‌ترین معارف الاهی بوده‌است. قرآن کریم، دارای معانی و معارفی است که در طول قرن‌ها، اندیش‌مندان و متفکرانِ دین‌باور و حقّ...» ایجاد کرد

=چکیده=
قرآن مجید، با ظاهری زیبا و باشکوه و نهانی بی‌کران و ژرف، از آغاز نزول تاکنون، همواره تجلّی‌گاه ناب‌ترین و لطیف‌ترین معارف الاهی بوده‌است. قرآن کریم، دارای معانی و معارفی است که در طول قرن‌ها، اندیش‌مندان و متفکرانِ دین‌باور و حقّ‌پویانِ خدامحور را تا رفیع‌ترین قلّه‌های رستگاری پشتیبانی کرده‌ و می‌کند. قرآن مبین، محتوایش فوق‌العاده و خارق‌العاده است و لوحی محفوظ و غیرمادی و معنوی بوده و نسخه‌ای از جهان هستی می‌باشد. قرآن عظیم، متعلّق به تمام دوره‌ها و معجزه‌ای جاویدان بوده و وجوه مختلفی را در برمی‌گیرد که به ‌فراخور زمان و دانش بشر، اعجاز و جنبه‌های گوناگون آن نمایان می‌شود. خداوند متعال در قرآن حکیم، علاوه بر معارف عمیق اخلاقی و انسانی، با حروف و اعداد و ترتیب آیات و سوره‌ها، حقایق و اعجاز بی‌کرانی را ثبت کرده‌است. ترتیب قرارگیری آیات و سوره‌ها بدون شک «توقیفی» است و از نظمِ شگفت‌انگیز و معجزه‌ی الاهی برخوردار است و هر انسان اهلِ فکری را به تأمّل و تدبّر دعوت می‌کند.
اهلِ معرفت، «سجده» را اشاره به توحید ذات می‌دانند. در چهارده سوره‌ی قرآن مجید، پانزده آیه وجود دارد که به آن‌ها، «آیات سجده‌دار» می‎گویند. چهار آیه از‌ این آیات پانزده‎گانه، سجده‌ی واجب دارند که هنگام خواندن یا شنیدن، باید سجده کرد و در یازده مورد دیگر سجده مستحب است. شماره‌ی سوره و آیه و جای‌گاه قرارگیری این آیات در رابطه با اعجاز انشای هندسی و ساختمانی و)سبعاًمن‌المثانی (می‌باشد و شواهد و نشانه‌ها و روابط عددی بسیاری با هفده رکعت نمازهای واجب و سی‌وچهار رکعت نمازهای نافله دارد..
=واژه‌های کلیدی=
: سجده، آیات سجده‌دار، سبعاً‌من‌المثانی، اعجاز لفظی و ساختمانی، شماره‌ی آیات و سوره‌ها، هفت، هفده، نوزده.
=مقدمه=
اوّلين کلمه از تکرار‌هاي مختلف از ريشه «سجد» در قرآن حکيم در آيه‌ي 34 سوره بقره آمده و دو مرتبه تکرار شده‌است و نشاني از 34 سجده واجب در 17 رکعت نمازهاي واجب روزانه دارد [۱].
از ديدگاه اسلام «سجده» براى خداوند از مهم‌ترين عبادت‌ها است و انسان در حال سجده از هر حال ديگر به خدا نزديک‌تر است. پيشوايان بزرگ به خصوص رسول خدا، صلى‌الله عليه و آله و سلّم، و اهل‌بيت، عليهم‌السلام، سجده‌هاى طولانى داشتند. سجده‌هاى طولانى براى خداوند، روح و جان انسان را پرورش مى‌دهد و بارزترين نشانه‌هاى عبوديت و نهايت خضوع و خشوع در پيشگاه پروردگار جهانيان است. به همين دليل در هر رکعت نماز دستور به دو سجده داده شده‌است، و سجده شکر و سجده‌هاى واجب و مستحب تلاوت قرآن مجيد نيز از بارزترين مصاديق سجده است.
انسان در حال سجده همه چيز، جز خدا را فراموش مى‌کند، و خود را به او بسيار نزديک مى‌بيند. در برخي از آيات، قرآن کريم به سجده‌کردن تمامي موجودات داراي شعور و درک و عقل اشاره شده و درجه و رتبه‌ي انسان را بالاترين رتبه در ميان موجودات معرفي کرده‌است. برخي ديگر از آيات، بر سجده‌کردن جنبندگان و حتّا اجسام و اشياي عالم دلالت دارند که آدمي را به تفکّر و انديشه درباره‌ي چگونگي سجده‌کردن اين موجودات وامي‌دارد. آياتي که درباره‌ي سجده‌کردن نازل شده‌است را مي‌توان به چند گروه تقسيم کرد: آياتي که بر سجده‌کردن عقلا اشاره کرده‌است، آياتي که جنبندگان و اشيا را داخل نموده‌است، و آياتي که به سجده‌ي درختان و گياهان و ماه و خورشيد و درياها اشاره کرده‌است. نسبت اين آيات با هم، عموم و خصوص است و هيچ تعارضي با هم ندارند و در شرايط متفاوت براي بيان مفاهيم متفاوت نازل شده‌اند. در اين آيات، سجده معناي عامي دارد و معناي لفظي به معناي خضوع و خشوع در برابر خداوند است، لذا تمامي موجودات و ذرّات از آن جايي که داراي شعور هستند و کاملاً مطيع خداوند مي‌باشند و در برابر قدرت و علم و اراده‌ي الاهي خضوع و خشوع دارند، در حقيقت بر خداوند سجده مي‌کنند. هر موجود و ذرّه‌اي در اين عالم با توجّه به رتبه‌ي وجودي خود، علم و شعور دارد و به همان اندازه خداوند را سجده مي‌کند و در برابر او خاضع و خاشع است. علم و شعور در تمامي موجودات عالم جاري و ساري است ولي انسان‌هاي عادي از درک آن عاجز هستند [2]. حضرت امام‌خميني، قدس‌سرّه، در کتاب آداب‌الصلوة مي‌گويند: بدان كه اهل معرفت قيام را اشاره به توحيد افعال دانند؛ چنانچه ركوع را به توحيد صفات دانند؛ و سجود را به توحيد ذات اشاره دانند [3].
=تعريف سجده=
سجده در لغت به معناي نهايت تذلّل و خوارشدن و فروتني و افتادگي در برابر خداوند متعال آمده‌است [4]. در اصطلاح فقهي، گذاشتن پيشاني بر زمين را سجده مي‌گويند [5]. پيامبر اکرم، صلّي‌الله عليه و آله و سلّم، مي‌فرمايند: «بنده به چيزي بافضيلت‌تر از سجده‌ي پنهاني، به خداوند نزديک نشده‌است» و نيز فرموده‌اند: در سجده بسيار دعا کنيد [6]. با سجده بر خداوند متعال، مقام انسان يک درجه بالاتر رفته و گناهي از گناهان وي از بين مي‌رود [7]. به اجماع تمام علما و فقها سجده در برخي‌از موارد واجب است؛ چرا که خداي متعال مي‌فرمايد: «اي کساني که ايمان آورده‌ايد! رکوع کنيد و سجده به جا آوريد!»[8].
انسان با سجده، خود را هم‌رنگ با هستى مى‏کند: «هر آن‌چه در آسمان‌ها و زمين است، از فرشتگان و ديگر موجودات، همه، خداوند را سجده کرده و تکبّر نمي‌کنند» [9]. سجده، رمز دوران‌هاي چهارگانه زندگي انسان است. اميرالمؤمنين علي، عليه‌السّلام، مي‌فرمايند: سجده‌ي اوّل در نماز، يعني اينکه از خاکم، و سربرداشتن از سجده، رمز زندگي دنيايي است. سجده‌ي دوم، رمز مردن و به خاک خفتن است، و سربرداشتن از سجده، رمز محشور شدن است [10]. اين مضمون معناي اين آيه است که: «شما را از خاک آفريديم و به خاک برمي‌گردانيم و بار ديگر از خاک، بيرون‌تان مي‌آوريم [11]. سجده باعث خواري و خشم شيطان و نوعي مخالفت و دشمني با شيطان است [12]. سجده نهايت بندگي بني‌آدم به شمار مي‌آيد [13]. سخت‌ترين حال براي شيطان اين است که ببيند انسان در حال سجده است [14]. بعضي‌از اصحاب پيامبر درخواست نمودند که ايشان را سجده نمايند، آن حضرت در پاسخ فرمود: «لَا بَلِ اسْجُدُوا لِلهِ»؛ نه، بلکه فقط براي خداوند به سجده بيافتيد. در اسلام به غير از سجده معهود که براي خداوند بيان شده، سجده‌ي ديگري حتّا براي تعظيم و احترام وجود ندارد [15]. امام‌خميني، قدس‌سرّه، در مورد اسرار و رازهاي حالت سجده مي‌گويند: راز اصل سجده، ترک خويشتن، چشم از خود شستن و چشم بستن از ما سواي الله مي‌باشد؛ سرّ قراردادن سر بر خاک، چشم پوشيدن از مقامات خود و علامت تسليم تامّ‌بودن و توجّه به اصل خويش و يادآوري از نشئه‌ي خاکي خود است [16].
علاوه‌بر اثرهاي معنوي سجده، براي سلامت جسمي انسان مؤثّر است. دکتر محمد الضياءالدين استاد علوم بيولوژي در قاهره، مي‌گويد: بي‌شکّ انسان در معرض دريافت‌هاي زايدي از پرتوها قرار مي‌گيرد، به‌ويژه در اين روزگار، که انسان از تمام جوانب با ميدان‌هاي مغناطيسي محاصره شده و به سر مي‌برد. درخلال تحقيقات به اين نتيجه رسيدم که عمليات تخليه‌ي بارهاي الکترومغناطيسي، از راه سجده‌کردن براي خداوند متعال محقّق مي‌شود. هم‌چنين، سجده براي بسياري از بيماري‌ها مانند تنظيم فشارخون و گردش‌خون و سلامت انسان مفيد است.
=سجده به غير خداوند=
بندگي غير خدا، ناپسند و ممنوع بوده و در پي آن، سجده نيز اگر نشاني از پرستش غير خداوند به شمار آيد، مجاز نمي‌باشد، امّا اگر همين سجده، به فرمان خداوند و جهت اجابت دعوتش، در مقابل انساني و براي احترام به وي انجام پذيرد، چنين سجده‌اي نه تنها حرام نيست، بلکه نوعي عبوديت و بندگي پروردگار نيز به‌شمار خواهد آمد، همان‌گونه که تمام فرشتگان چنين سجده‌اي را به‌جا آوردند. آيات بسياري در ارتباط با سجده بر خداوند وجود دارد [17]. بعداز ظهور اسلام، به‌دليل اينکه سجده به‌تدريج از حالت احترام خارج شده و به عنوان نمادي از پرستش درآمده بود، پيامبر اسلام و امامان معصوم، عليه‌السّلام، پيروان خود را از هرگونه سجده‌اي بر غير خداوند بازمي‌داشتند [18].

=سجده‌ي فرشتگان بر آدم، عليه‌السّلام=
قرآن مجيد در سوره حجر مي‌فرمايد: «يادآوري کن! هنگامى که پروردگارت به فرشتگان گفت: من بشرى را از گِلي خشکيده که از لجني بدبو گرفته شده، خواهم آفريد. هنگامى که کار آن را به پايان رساندم، و در وي از روح خود دميدم، همگى در برابرش به سجده درافتيد! همه‌ي فرشتگان، سجده کردند، جز ابليس که خوداري و سرپِچي کرد از اينکه با سجده‌کنندگان باشد [19]. در اين سوره به چند نکته از مسأله‌ي مهمّ خلقت انسان اشاره شده‌است: 1-خلقت انسان و دارا بودن بعد جسماني و روحاني (الاهي)؛ 2-امر به ملائکه براي سجده در برابر انسان؛ 3-سجده همه ملائکه و تمرد و سرپيچي شيطان از فرمان الاهي. در سوره‌ي ص به يک نکته‌ي ديگر نيز اشاره شده‌است و آن: «کفر شيطان در نتيجه‌ي تکبّر و تمرد از فرمان الاهي است»[20].
در سوره‌ي بقره مي‌فرمايد: (اي پيامبر) يادآوري کن! هنگامي که پروردگارت به فرشتگان گفت: «در زمين جانشين و نماينده‌اي خواهم گماشت»، فرشتگان‌ گفتند: «آيا در زمين كسي را مي‌گماري كه تبه‌کاري و خون‌ريزي کند؟ حال آنكه ما به پاکي ستايش و سپاس و پرستش تو را انجام مي‌دهيم، و تو را به پاکي ياد کرده به تقديس تو مي‌پردازيم»؛ خدا فرمود: «من حقايقي را از آفريدن انسان مي‌دانم كه شما نمي‌دانيد.» سپس خدا همه‌ي معانى و حقيقت نام‌ها را به آدم، عليه‌السّلام، آموخت؛ آن‌گاه نام‌ها را به فرشتگان نشان داد، و فرمود: «اگر راست مي‌گوييد، از اين اسامي و هويت آن به من خبر دهيد.» فرشتگان گفتند: «پاک و منزهي تو! ما هيچ دانشي جز آنچه خود به ما آموخته‌اي، نداريم؛ همانا داناي حكمت‌‌آموز تنها تو هستي.» خدا فرمود: «اي آدم، عليه‌السّلام! آنچه از حقايقِ اسامي ايشان آموخته‌اي، براي آنان بازگو کن!» و چون آدم‌، عليه‌السّلام، ايشان را از اسمامي‌شان آگاه کرد، خدا فرمود: «آيا به شما نگفتم كه نهفته و ناپيداي آسمان‌ها و زمين را مي‌دانم، و نيز آنچه را آشكار مي‌كنيد و يا پنهان مي‌داريد، مي‌دانم؟» (اي پيامبر) ياد‌آوري کن! آن‌گاه که فرشتگان را فرموديم: «بر آدم، عليه‌السّلام، سجده كنيد!» همه‌ به سجده افتادند، به جز ابليس كه سر باز زد و برتري جست و از كافران شد [21]. در اين سوره به چند نکته‌ي ديگر نيز اشاره شده‌است: 1-خلقت انسان به عنوان مقام خليفه‌ي خداوند؛ 2-اعتراض ملائکه به خلقت انسان؛ 3-تعليم اسماي الاهي به انسان و بر طرف کردن اعتراض ملائکه.
=ارکان و مواضع سجده=
در هنگام ذکر سجده، بايد هفت موضع روي زمين قرار گيرد، در اين حکم، ملاک، استقرار و ساکن‌بودن اين هفت موضع است. البته، هفت موضع در هنگام ذکر سجده بايد روي زمين باشد، نه آنکه بر خاک و آنچه سجده بر آن صحيح است قرارگيرد. از‌بين اين هفت موضع، تنها پيشاني استثنا شده‌است که مي‌بايست حتماً بر زمين يا آنچه از زمين مي‌رويد واقع شود. پيامبرگرامي اسلام، صلّي‌الله عليه و آله و سلّم، فرموده‌اند: «اذا سجد العبد سجد معه سبعه اعضاء»؛ هنگامي‌که بنده سجده مي‌کند، همراه با او هفت عضو از اعضايش سجده مي‌برند (که عبارتنداز: پيشاني و بيني، دوکف دست، دو زانو، قدمها) [22 و 23].
=اعجاز انشاي عددي سوره‌هاي سجده‌دار قرآن حکيم=
در قرآن كريم پانزده آيه وجود دارد كه به آن‌ها آيات سجده مي‎گويند. اين آيات در 14 سوره آمده‌است. هنگام خواندن هريك از ‌آن‌ها، سزاوار است پس‌از پايان آيه سجده شود. چهار آيه از‌ اين آيات پانزده‎گانه، سجده‌ي واجب دارند كه هنگام خواندن يا شنيدن، بايد سجده كرد. در يازده مورد ديگر سجده مستحب است كه به ‌آن سجده‌ي مستحب يا «سجده‌ي مَنْدُوبَه» ‎گفته‌مي‌شوند [1].

سجده‎هاي واجب قرآن عظيم
1. سوره‌ي سجده (32)، آيه‌ي 15.
2. سوره‌ي فصّلت (41)، آيه‌ي 37.
3. سوره‌ي نجم (53)، آيه‌ي 62.
4. سوره علق(96)، آيه‌ي 19. اين آيه، از لحاظ جمع تجمّعي، از ابتداي قرآن حکيم، آيه‌ي 6125 است و از انتهاي قرآن عظيم، آيه‌ي 112 مي‌باشد (6125=7×7×125 و 112=7×16).
سجده‎هاي مستحبّي قرآن مجيد
1. سوره‌ي اعراف (7)، آيه‌ي 206.
2. سوره‌ي رعد (13)، آيه‌ي 15.
3. سوره‌ي نحل(16)، آيه‌ي 50.
4. سوره‌ي إسراء (17)، آيه‌ي 109.
5. سوره‌ي مريم (19)، آيه‌ي 58.
6. سوره‌ي حج (22)، آيه‌ي 18.
7. سوره‌ي حج (22)، آيه‌ي 77؛ (نشاني‌از سبعاًمن‌المثاني است).
8. سوره‌ي فرقان (25)، آيه‌ي 60.
9. سوره‌ي نمل (27)، آيه‌ي 26.
10. سوره‌ي ص (38)، آيه‌ي 24.
11. سوره‌ي انشقاق (84)، آيه 21.
=روابط عددي چهار سوره‌ي سجده‌دار واجب=
در قرآن کريم چهار سوره داراي سجده واجب هستند. سوره‌هاي سجده‌دار واجب به‌ترتيب شماره‌ي سوره در مصحف و تعداد آيات آن‌ها عبارتنداز: سوره‌ي سجده (32:30)؛ سوره‌ي فصّلت (41:54)؛ سوره‌ي نجم (53:62)؛ سوره‌ي علق (96:19). اين چهار سوره، آيه‌هايي دارند که در آن امر به سجده براي خداوند متعال شده‌است که به ‌آن‌ها «سُوَر عزائم» و آيه‌ي آن را «آيه‌ي سجده» ‌ناميده‌مي‌شود (جدول1).

جدول1- مشخّصات چهار سوره‌ي سجده‌دار واجب
{| class="wikitable" style="text-align:center; width:70%;"
|+ '''جدول: سوره‌های دارای آیه سجده‌دار'''
! نام سوره !! شماره‌ي سوره !! تعداد آيات !! شماره‌ي آيه‌ها‌ي سجده‌دار !! حروف مقطّعه !! محل نزول
|-
| سوره‌ي سجده || 32 || 30 || 15 || الم || مکّه
|-
| سوره‌ي فصّلت || 41 || 54 || 37 || حم || مکّه
|-
| سوره‌ي نجم || 53 || 62 || 62 || -- || مکّه
|-
| سوره‌ي علق || 96 || 19 || 19 || -- || مکّه
|}
شماره‌ي آيه‌هاي سجده‌دار در اين چهار سوره عبارتنداز: 1-سوره‌ي سجده (آيه‌ي15)؛ 2-سوره‌ي فصّلت (آيه‌ي37)؛ 3-سوره‌ي نجم (آيه‌ي62)؛ 4-سوره‌ي علق (آيه‌ي19).
مجموع شماره‌‌ي اين چهار آيه، عددي با مضرب 19 و 7 خواهد بود (15+37+62+19=133=19×7).
مجموع ارقام شماره‌ي اين چهار آيه‌ (15؛ 37؛ 62؛ 19) برابر با تعداد سجده‌هاي واجب (34) در نمازهاي واجب روزانه (17 رکعت) است (5+1+7+3+2+6+9+1=34=17×2).
از‌اين چهار سوره، دو سوره داراي حروف مقطّعه و دو سوره بدون حروف مقطّعه هستند. هم‌کناري شماره‌ي اين چهار سوره‌، عددي (32415396) با دو مرتبـه مضرب 17 که معادل رکعت‌هاي نمازهاي واجب يوميه است، به‌دست مي‌آيد (32415396=17×17×112164).
جمع دو عدد 17 برابر با 34 و برابر با تعداد سجده‌هاي نمازهاي واجب روزانه و تعداد نافله‌هاي نمازهاي روزانه است. عدد فوق مضرب 34 نيز دارد (32415396=34×17×2×28041). عدد فوق مضربي از مجموع نمازهاي واجب و نافله‌ها (51رکعت) نيز مي‌باشد (32415396=51×635596).
سوره‌ي سجده (شماره‌ي32) جزو سوره‌هاي سجده‌دار واجب و مقطّعه‌دار است و 30 آيه دارد که از هم‌کناري ‌اعدادشان، عدد 3230 با مضرب‌هاي 19 و 17 و 10 خواهد بود که معادل تعداد کلّ حروف ﴿بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحيم﴾ و رکعت‌هاي نمازهاي واجب روزانه و حروف تشکيل‌دهنده‌ي بدون تکرار ﴿بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحيم﴾ است (3220=19×17×10).
سوره‌ي فصّلت نيز جزو سوره‌هاي سجده‌دار واجب و مقطّعه‌دار است، مجموع آيات (54) و شماره‌ي سوره‌ي (41) آن برابر 95 است که مضربي از عدد 19 است. مضرب 5 اشاره به نمازهاي پنج‌گانه روزانه در پنج زمان دارد.
شماره‌ي سوره و شماره‌ي آيه‌ي سجده‌دار واجب در دو سوره‌ي سجده‌دار که حروف مقطّعه دارند (سوره‌ي سجده32 و آيه‌ي15؛ سوره‌ي فصّلت41 و آيه‌ي37) در کنار هم عدد 32154137 را با مضرب 19 پديد مي‌آورد (32154137=19×1692323). هم‌چنين عکس آن نيز عدد 37411532 را پديد مي‌آورد که مضرب 19 است (37411532=19×1969028).
اوّلين سوره‌ي سجده‌دار واجب سوره‌ي سجده و آيه‌ي15 اسـت و آخـرين سوره‌ي سجده‌دار واجب سوره‌ي علق و آيه‌ي 19 است که جمع اين دو شماره برابر با تعداد کلّ سجده‌ي واجب نمازهاي روزانه خواهد بود (15+19=34).
تعداد آيه‌هايي كه بعداز آيه‌ي سجده تا انتهاي سوره، در دو سوره‌ي سجده‌دار واجب مقطّعه‌دار آمده، برابر با شماره‌ي اوّلين سوره‌ي سجده‌دار واجب است (سجده، 15 آيه تا انتهاي سوره‌+ فصّلت، 17 آيه تا انتهاي سوره=32).
سوره‌ي سجده (شماره‌ي32)، اوّلين سوره‌ي سجده‌دار واجب و مقطّعه‌دار است. در آيه‌ي 15 اين سوره امر به سجده شده‌است. شماره‌ي‌ اين آيه از‌ابتداي قرآن مجيد در بين سوره‌هاي مقطّعه‌دار، شماره‌ي 2048 است. اين شماره‌ دو مرتبه مضرب 32 دارد که عدد شماره‌ي سوره‌ي سجده است (2048=32×32×2). اين عدد برابر توان 11 عدد 2 است (2048=211) و عدد 11 تعداد آيات سجده‌دار مستحبّي مي‌باشد.
اوّلين سوره‌ي سجده‌دار واجب، سوره‌ي سجده (32)، و آخرين آن، سوره‌ي علق (96) است كه شماره‌ي سوره‌ي آن، مضرب 32 دارد (96=32×3).
سوره‌ي فصّلت دومين سوره‌ي سجده‌دار واجب با حروف مقطّعه است. کلّ آيات سوره‌هاي مقطّعه‌دار تا آخرين آيه‌ي اين سوره، 2373 آيه است که مضرب 7 دارند (2373=7×339).
بين شماره‌ي اوّلين سوره‌ي سجده‌دار واجب و آخرين آن، 63 سوره است که مضربي از 7 مي‌باشد (63=7×9).
مجموع تعداد آيات اوّلين سوره‌ي سجده‌دار واجب (30) و تعداد آيات آخرين سوره‌ي آن (19) دو مرتبه مضرب 7 است و نشاني‌از ﴿سبعاًمن‌المثاني﴾ به همراه دارد (30+19=49=7×7).
شماره‌ي اوّلين سوره‌ي سجده‌دار واجب (32) و شماره‌ي آخرين سوره‌ي آن (96) است. هم‌کناري اين دو، عدد 9632 خواهد بود كه مضربي از 7 است (9632=7×1376).
شماره‌ي اوّلين آيه‌ي سوره‌ي سجده‌دار واجب، 15 و شماره‌ي آخـرين آيه‌ي آن 19 است. هم‌کناري اين دو، عدد 1519 خواهد بود كه مضربي از 7 دارد (1519=7×7×31).
جمع آيات اين چهار سوره‌ي سجده‌دار برابر 165 است که اگر بر شماره‌ي اوّلين آيه‌ي سجده‌دار (آيه‌ي15) تقسيم کنيم، مضرب 11 به‌دست مي‌آيد كه برابر تعداد آيات سجده‌دار مستحبّي است و عدد 15 نيز برابر کلّ آيات سجده‌دار مي‌باشد (30+54+62+19=165 و 65=15×11).
سوره‌هاي سجده‌دار واجب 5 حرف مقطّعه «الم؛ حم» دارند و سوره‌هاي سجده‌دار مستحبّي 16 حرف مقطّعه «المص؛ المر؛ كهيعص؛ طس؛ ص» دارند (5+16=21=3×7).
تعداد حروف مقطّعه‌ي بدون تکرار سوره‌هاي سجده‌دار واجب 4 حرف است «ا؛ ل؛ م؛ ح» که برابر با 4 آيه‌ي سجده‌دار واجب است و تعداد حروف مقطّعه‌ي بدون تکرار سوره‌هاي سجده‌دار مستحبّي 11 حرف است «ا؛ ل؛ م؛ص؛ ر؛ ک؛ ه؛ي؛ ع؛ ط؛ س» که برابر با 11 آيه‌ي سجده‌دار مستحبّي است.
ارزش ابجدي حروف مقطّعه‌ي سوره‌هاي سجده‌دار واجب «الم؛ حم» مضربي از 7 و 17 ركعت نمازهاي واجب روزانه است (71+48=119=7×17).
آيا با ‌اين‌همه روابط عددي و هم‌آهنگي، ترديدي در تحريف و جابه‌جايي سوره‌هاي قرآن عظيم و «توقيفي» بودن آن وجود خواهد داشت؟ آيا ايمان صاحب‌دلان و حقّ‌جويان بيش‌تر نخواهد شد؟
=روابط عددي 10 سوره‌ي سجده‌دار مستحبّي=
سوره‌هاي سجده‌دار مستحبّي نيز روابط رياضي و عددي بسياري دارند. اين 10 سوره 11 آيه‌ي سجده‌دار مستحبّي دارند که در جدول2 ديده مي‌شوند.

جدول2- مشخّصات 10 سوره‌ي سجده‌دار مستحبّي
{| class="wikitable" style="text-align:center; width:80%;"
|+ '''جدول: سوره‌های دارای آیه سجده‌دار'''
! نام سوره !! شماره‌ي سوره !! تعداد آيات !! شماره‌ي آيه‌ي سجده‌دار !! حروف مقطّعه !! محل نزول
|-
| سوره‌ي اعراف || 7 || 206 || 206 || المص || مکّه
|-
| سوره‌ي رعد || 13 || 43 || 15 || المر || مدينه
|-
| سوره‌ي نحل || 16 || 128 || 50 || -- || مکّه
|-
| سوره‌ي إسراء || 17 || 111 || 109 || -- || مکّه
|-
| سوره‌ي مريم || 19 || 98 || 57 || كهيعص || مکّه
|-
| سوره‌ي حج || 22 || 78 || 18 و 77 || -- || مدينه
|-
| سوره‌ي لقمان || 25 || 77 || 60 || -- || مکّه
|-
| سوره‌ي نمل || 27 || 93 || 26 || طس || مکّه
|-
| سوره‌ي ص || 38 || 88 || 24 || ص || مکّه
|-
| سوره‌ي فصّلت || 41 || 54 || 37 || حم || مکّه
|-
| سوره‌ي سجده || 32 || 30 || 15 || الم || مکّه
|-
| سوره‌ي نجم || 53 || 62 || 62 || -- || مکّه
|-
| سوره‌ي انشقاق || 84 || 25 || 21 || -- || مکّه
|-
| سوره‌ي علق || 96 || 19 || 19 || -- || مکّه
|}
از 10 سوره‌ي سجده‌دار مستحبّي، 5 سوره حروف مقطّعه دارند و 5 سوره‌‌‌‌‌‌ي ديگر بدون حروف مقطّعه هستند، به‌ترتيب: 2مقطّعه‌دار؛ 2غيرمقطّعه؛ 1مقطّعه‌دار؛ 2غيرمقطّعه؛ 2مقطّعه‌دار؛ 1غيرمقطّعه.
با توجّه به ترتيب اعداد فوق، از دو طرف، عددي پديد مي‌آيد که مضرب 7 دارد و جمع مضرب‌هاي حاصله نيز دو مرتبه مضرب 7 دارد (122122=7×17446 و 221221=7×31603) و (17446+31603=49049=7×707=7×7×101).
از 16 حرف مقطّعه که در سوره‌هاي سجده‌دار مستحبّي ذکر شده‌است، «هفتمين» حرف «م» است و «چهاردهمين حرف «ط» مي‌باشد که مجموع ارزش ابجدي آن‌ها دو مرتبه مضرب 7 داشته و شاهدي از ﴿سبعاًمن‌المثاني﴾ است (م40+ ط9=49=7×7).
از 10 سوره‌ي سجده‌دار مستحبّي، 8 سوره در مكّه و 2 سوره در مدينه نازل شده‌اند (28=7×4).
از يازده آيه‌ي سجده‌دار مستحبّي که در 10 سوره آمده‌اند‌، اوّلين آيه در سوره‌ي اعراف (7) و آخرين آن در سوره‌ي انشقاق (84) آمده که شماره‌ي هر دو سوره، مضربي از 7 دارند (84=7×12).
تعداد سوره‌ها از اوّلين تا آخرين سوره‌ي سجده‌دار مستحبّي، مضرب 7 دارند و مضرب ديگر آن برابر با تعداد کلّ (11) آيات سجده‌دار مستحبّي است (7-84=77=7×11).
از 10 سوره‌ي سجده‌دار مستحبّي، هفتمين سوره‌ي آن، سوره‌ي فرقان است که 77 آيه دارد و مضربي از 7 است و نشاني‌از ﴿سبعاًمن‌المثاني﴾ به همراه دارد (77=7×11).
سوره‌ي حج که در آن به اعمال حج و عدد 7 در اين اعمال جاي‌گاهي ويژه دارد. شمـاره‌ي سـوره‌ي حج (22) اسـت. هفتمـين آيـه‌ي سجـده‌دار مستحبّي در سوره‌ي حج، آيه‌ي 77 است و اين اعداد و اعجاز عددي نشاني‌از ﴿سبعا من‌المثاني﴾ مي‌باشد (22=2×11 و 77=7×11).
جمع تعداد آيات اوّليـن سوره‌ي سجده‌دار مستحبّي با آخريـن سوره‌ي سجـده‌دار مستحبّي مضرب 7 دارند. جمع شماره‌ي اوّلين سوره‌ي سجده‌دار مستحبّي با آخرين سوره‌ي سجده‌دار مستحبّي مضرب 7 دارند (7+84=91=7×13) و (206+25=231=7×33).
اين شواهد و بسياري مصاديق ديگر از سوره‌هاي سجده‌دار واجب و مستحبّي، نشاني‌از اعجاز لفظي و عددي ﴿سبعاًمن‌المثاني﴾ بوده و «توقيفي» بودن تنظيم شماره‌ي آيات و ترتيب سوره‌ها را نشان مي‌دهد.

=پانویس و منابع=

[[رده:مقاله]]
[[رده:اعجاز لفظی]]
[[رده:آیات سجده دار]]

{{پانویس|2|اندازه=ریز|30em}}

]1[ اعجاز سوره‌ي مبارک حمد، محمّدامين احمدي فقيه، انتشارات پژواک کيوان، 1390.

]2[ اقتباس از درس خارج، آيت الله جعفر سبحاني.

]3[ آداب الصلاه، امام خميني، قدس سرّه، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى (ره)، چ سوم، 1372.

[4] راغب، اصفهاني، مفردات الفاظ القرآن، ص ۳۹۶، چ اول، دار القلم، دمشق، ۱۴۱۶ هـ ق.

[5] ابن اثير، النهاية في غريب الحديث، ج۲، ص۲۱۳، چ چهارم، مؤسسه اسماعيليان، قم ۱۳۶۴.

[6] مجيدي، غلام حسين، نهج الفصاحة، ج۱، ص۴۶۱، چ اول، مؤسسة انصاريان، قم، ۱۳79.

[7] مسند احمد بن حنبل، ج5، ح22377؛ صحيح مسلم، ج1، ح225؛ ابن حبان، صحيحه، ج۱، ص ۲۶۴.

[8] سوره‌ي حج (22)، آيه‌ي ۷۷.

[9] سوره‌ي نحل (17)، آيه‌ي 49.

[10] بحارالانوار، ج82، ص139.

[11] سوره‌ي طه (20)، آيه‌ي 55.

[12] فرهنگ جديد فارسي- عربي، ترجمه المنجد، ماده رغم.

[13] جامع احاديث الشيعة، ج۵، ح۲۳۵، ص ۱۳۰.

[14] عروة الوثقي، ج۱، ص۵۳۴.

[15] محدث نوري، مستدرک الوسائل، ج۴، ص۴۸۰، مؤسسه آل البيت (ع)، قم، ۱۴۰۸ هـ ق.

[16] امام خميني (ره)، آداب نماز، ص۳۵۶.

[17] سوره‌ي انسان، آيه‌ي ۲۶؛ سوره‌ي نجم، آيه‌ي ۶۲؛ سوره‌ي علق، آيه‌ي۱۹؛ سوره‌ي فصلت، آيه‌ي۳۷.

[18]. حر عاملي، محمد بن الحسن، وسائل الشيعة، ج۱۴، ص۴۰۷، ح۱۹۴۷۴، موسسه آل البيت، قم، ۱۴۰۹ ه.ق.

[19] سوره‌ي حجر (15)، آيات۲8-۳۱.

[20] سوره‌ي ص (38)، آيات ۷4-72.

[21] سوره‌ي بقره (2)، آيات 34-30.

[22] توضيح المسائل (المحشى للإمام الخميني)، ج‏۱، ص۵۷۲.

[23] وسائل الشيعه، ج 4، ص881؛ باب 42 از ابواب قراءة القرآن، ح7 و ح9.